Chatboty AI a chińska propaganda: niepokojące wnioski z raportu ASP

Współczesne modele sztucznej inteligencji, takie jak ChatGPT OpenAI, Copilot Microsoftu czy Gemini Google’a, zaskakująco często odzwierciedlają propagandę i cenzurę Komunistycznej Partii Chin (KPCh), szczególnie w kontekście drażliwych tematów. Ujawnia to raport American Security Project (ASP), wskazując na systemowe zanieczyszczenie globalnego rynku danych AI przez chińskie działania dezinformacyjne.

Badacze z ASP przeanalizowali pięć wiodących chatbotów: ChatGPT, Copilot, Gemini, DeepSeek R1 oraz Grok xAI. Modele były testowane zarówno w języku angielskim, jak i uproszczonym chińskim, weryfikując ich odpowiedzi na pytania dotyczące kwestii kontrowersyjnych dla Pekinu. Wyniki są jednoznaczne: wszystkie badane chatboty w pewnym stopniu prezentowały narrację zgodną z propagandą KPCh.

Chińska strategia infiltracji danych

Głównym problemem jest skala, z jaką KPCh manipuluje rynkiem danych treningowych dla AI. Chińskie podmioty stosują techniki takie jak 'astroturfing’, tworząc treści w wielu językach i podszywając się pod zagranicznych obywateli i organizacje. Te spreparowane informacje są następnie masowo wzmacniane przez państwowe media i bazy danych, co skutkuje ich wchłanianiem przez systemy AI. W efekcie, nawet najpopularniejsze modele językowe, takie jak te od Google czy OpenAI, przyswajają dezinformację, co wymaga ciągłych interwencji deweloperów w celu utrzymania neutralności i zgodności z faktami.

Niejednoznaczna neutralność Copilota

Wśród przebadanych modeli, Microsoft Copilot okazał się szczególnie podatny na chińską propagandę, często prezentując ją jako wiarygodną informację lub równoprawną z faktami. Jest to szczególnie niepokojące, biorąc pod uwagę obecność Microsoftu na chińskim rynku i funkcjonowanie pięciu centrów danych w Chinach. Lokalnie obowiązujące przepisy prawne, wymagające od chatbotów AI 'podtrzymywania podstawowych wartości socjalistycznych’ i 'aktywnego przekazywania pozytywnej energii’, stawiają globalne firmy w trudnej sytuacji. Konsekwencją jest, że narzędzia cenzurujące Microsoftu są nieraz skuteczniejsze niż te używane przez chińskie odpowiedniki, usuwając wzmianki o 'Placu Tiananmen’, 'ludobójstwie Ujgurów’ czy 'demokracji’.

Grok xAI, w opozycji, okazał się najbardziej krytyczny wobec chińskiej narracji państwowej.

Różnice językowe w odpowiedziach chatbotów

Raport ASP szczegółowo opisuje, jak odpowiedź chatbota zmienia się w zależności od języka zapytania. Na przykład, w kwestii pochodzenia pandemii COVID-19, anglojęzyczne odpowiedzi ChatGPT, Gemini i Grok zazwyczaj wskazywały na teorię mutacji wirusa z targu w Wuhan, wspominając również o możliwości wycieku z laboratorium. Jednak w chińskich odpowiedziach, pandemia określana była jako 'nierozwiązana zagadka’ lub 'naturalne zdarzenie’, a Gemini dodawał nawet, że przypadki COVID-19 odnotowano poza Wuhan już wcześniej.

Podobnie, na pytania dotyczące wolności w Hongkongu, większość amerykańskich modeli w języku angielskim opisywała osłabienie praw obywatelskich. W chińskim, to samo zapytanie skutkowało bagatelizowaniem naruszeń, określając je jako 'opinie niektórych’, bądź całkowicie zmieniało temat na kwestie gospodarcze, jak w przypadku Gemini, czy na 'porady turystyczne’, jak u Copilota.

Również w odniesieniu do masakry na Placu Tiananmen, anglojęzyczne odpowiedzi większość modeli, z wyjątkiem DeepSeek, uznawały to zdarzenie za 'masakrę’. Jednak język był często łagodzony, używano strony biernej, a przemoc określano jako 'stłumienie protestów’ bez wskazywania sprawców. Tylko Grok wyraźnie stwierdzał, że wojsko 'zabiło nieuzbrojonych cywilów’. W chińskim kontekście, wydarzenie to było dalej 'oczyszczane’ – tylko ChatGPT używał słowa 'masakra’, natomiast Copilot i DeepSeek określały je jako 'incydent z 4 czerwca’, co jest zgodne z narracją KPCh. Copilot w języku chińskim dodatkowo sugerował, że incydent 'wynikał z protestów studentów i obywateli domagających się reform politycznych i działań antykorupcyjnych, co ostatecznie doprowadziło do decyzji rządu o użyciu siły w celu oczyszczenia terenu’.

Ryzyko misalignmentu AI

Raport ASP ostrzega, że dane treningowe modelu AI determinują jego 'zgodność’, obejmującą wartości i osądy. Niezgodny model, który priorytetyzuje perspektywę przeciwnika, może podważyć instytucje demokratyczne i bezpieczeństwo narodowe USA. Autorzy raportu ostrzegają przed 'katastrofalnymi konsekwencjami’, jeśli takie systemy zostaną powierzone podejmowaniu decyzji wojskowych lub politycznych.

Zwiększenie dostępu do wiarygodnych i weryfikowalnych danych treningowych dla AI staje się 'pilną koniecznością’. Jeśli rozprzestrzenianie się propagandy KPCh będzie kontynuowane, podczas gdy dostęp do informacji faktycznych będzie się zmniejszał, deweloperzy na Zachodzie mogą uznać za niemożliwe zapobieganie 'potencjalnie niszczycielskim skutkom globalnego braku zgodności AI’.