Powrót modelu Fable 5: Administracja Trumpa luzuje restrykcje dla branży AI

Najnowszy model językowy od Anthropic, Fable 5, może w ciągu najbliższych dni ponownie trafić do rąk użytkowników. Jak wynika z ustaleń serwisu Axios, administracja Donalda Trumpa przygotowuje się do zniesienia blokady nałożonej na technologię w połowie czerwca 2026 roku. Decyzja ta stanowi istotny zwrot w dotychczasowej polityce USA względem gigantów sztucznej inteligencji.

To krytyczny moment dla rynku, ponieważ Fable 5 zniknął z sieci niemal tak szybko, jak się pojawił. Model zadebiutował 9 czerwca 2026 roku, ale już 12 czerwca o godzinie 17:21 czasu ET został globalnie zablokowany. Był to pierwszy raz, gdy Waszyngton wykorzystał przepisy o kontroli eksportu, by siłą wyłączyć działający produkt komercyjny. Powód? Luka pozwalająca na jailbreak poprzez proszenie modelu o wskazywanie błędów w kodzie źródłowym.

Bezpieczeństwo narodowe a innowacja

Howard Lutnick, sekretarz handlu, w oficjalnym liście skierowanym do zarządu Anthropic przyznał, że firma podjęła konstruktywną współpracę z rządem w celu łagodzenia zidentyfikowanych ryzyk. Choć polityczne zielone światło już zapadło, ostateczna reaktywacja Fable 5 zależy jeszcze od formalnej akceptacji ze strony Pentagonu oraz Narodowej Agencji Bezpieczeństwa (NSA). Jak zauważają eksperci z serwisu Sprawnicy Cyfrowo, „to pierwszy przypadek, gdy amerykańska administracja sięga po przepisy o kontroli eksportu, by faktycznie wyłączyć działający komercyjnie model językowy”.

Nierówna walka o dostęp do rynku

Podczas gdy Fable 5 czeka na powrót, Anthropic po cichu przywróciło już dostęp do wariantu Mythos 5 — wersji pozbawionej części wbudowanych filtrów bezpieczeństwa — jednak wyłącznie dla wąskiego grona partnerów strategicznych w ramach projektu Glasswing. Sytuacja ta stawia w trudnym położeniu konkurencyjne OpenAI. Firma Sama Altmana wciąż czeka na pełne dopuszczenie swojego modelu GPT-5.6 Sol, co według prognoz nie nastąpi wcześniej niż za kilka tygodni.

Dla użytkowników końcowych powrót Fable 5 oznacza też zmiany w portfelu. Pierwotnie model był bezpłatny dla planów Pro, Max oraz Enterprise, jednak zgodnie z dokumentacją Anthropic, od 22 czerwca 2026 roku dostęp wymaga zakupu dodatkowych kredytów.

Postulat systemowych zmian

Branżowi liderzy mają dość nieprzewidywalności. Zarówno Anthropic, jak i OpenAI, lobbują obecnie za wprowadzeniem sztywnych ram prawnych i ustandaryzowanego procesu przeglądu nowych modeli. Obecny system, oparty na doraźnych, uznaniowych decyzjach urzędników, jest przez ekspertów oceniany jako hamulec rozwoju, który utrudnia planowanie globalnych premier i wprowadza chaos w harmonogramach wdrożeń technologii AI na świecie.