Pancerz z krzemu: Polska buduje suwerenną inteligencję za miliardy z funduszu SAFE

Wojna na Ukrainie udowodniła, że dane są równie cenne co amunicja, ale ich przetwarzanie wymaga czegoś więcej niż standardowych serwerów. Polskie Wojska Obrony Cyberprzestrzeni (WOC) właśnie przechodzą do ofensywy, stawiając na absolutną suwerenność obliczeniową.

Superkomputery za żelazną kurtyną

Za środki z unijnej pożyczki SAFE resort obrony zamierza kupić infrastrukturę, która pozwoli wytrenować własne modele językowe (LLM). Nie chodzi o zabawę z ChatGPT, ale o brutalną moc obliczeniową zdolną trawić dane opatrzone najwyższymi klauzulami tajności.

Wojsko nie może wysłać raportów wywiadowczych do analizy w chmurze Microsoftu czy Google.

Rozwiązanie? Trening w tzw. środowisku własnym. To fizycznie odizolowane od internetu centra danych, gdzie algorytmy będą uczyć się specyfiki wojskowej nomenklatury, analizować mapy i rozszyfrowywać ruchy przeciwnika bez ryzyka wycieku. To cyfrowy bunkier, w którym powstaje mózg nowoczesnej armii.

Wnioskowanie w czasie rzeczywistym

Projekt przygotowany przez Centrum Implementacji Sztucznej Inteligencji wykracza poza sam trening. Kluczowym elementem są środowiska inferencyjne. W praktyce oznacza to zdolność systemu do generowania predykcji i prognoz w czasie rzeczywistym, co w warunkach bojowych skraca proces decyzyjny z minut do milisekund.

AI w plecaku, czyli Edge Computing na froncie

Najciekawszym punktem modernizacji jest zakup urządzeń Edge AI. To technologia, która przenosi inteligencję z centralnego superkomputera bezpośrednio do rąk żołnierza lub systemów bezzałogowych.

• Niezależność od łączności satelitarnej i radiowej.
• Przetwarzanie danych lokalnie u użytkownika końcowego.
• Zachowanie pełnej sprawności operacyjnej w warunkach ciszy radiowej.

Dowódca na szczeblu taktycznym musi mieć dostęp do wsparcia AI nawet wtedy, gdy zagłuszarki przeciwnika odetną go od reszty świata. Miliardy z SAFE mają kupić właśnie tę odporność.

Finansowe zaplecze cyfrowej tarczy

Polska wynegocjowała lwią część unijnego mechanizmu SAFE – aż 43,7 mld euro, z czego ponad 5 mld trafi bezpośrednio na technologie high-tech. Choć większość środków pochłonie tradycyjne „żelazo” w postaci artylerii i obrony przeciwrakietowej, to właśnie te 3 proc. na AI i walkę radioelektroniczną zdeterminuje przewagę technologiczną WOC do 2030 roku.

To nie jest dokupowanie gadżetów. To budowa fundamentu pod autonomiczne systemy dowodzenia.

Sceptycyzm jest wskazany

Ambitne plany MON rodzą jednak pytania o tempo implementacji. Budowa własnego stosu technologicznego od zera – od superkomputerów po autorskie algorytmy – to proces obarczony gigantycznym ryzykiem opóźnień. Historia systemów IT w administracji publicznej nie zawsze napawa optymizmem, a wojsko operuje na danych, gdzie margines błędu wynosi zero. Czy polski ekosystem AI zdąży dojrzeć, zanim zmienią się paradygmaty współczesnego pola walki? Odpowiedzi poznamy prawdopodobnie podczas nadchodzącego CYBERSEC Forum w Katowicach.