Grzechy zaniechania w cyberbezpieczeństwie: raport IBM obnaża brak podstawowych zabezpieczeń AI

Najnowszy raport IBM „Cost of a Data Breach 2026” rzuca surowe światło na stan bezpieczeństwa systemów sztucznej inteligencji. Choć debaty publiczne często koncentrują się na apokaliptycznych wizjach buntowniczych algorytmów, rzeczywistość okazuje się znacznie bardziej prozaiczna i bolesna dla portfela. Aż 97 proc. firm, które padły ofiarą incydentów związanych z AI, nie posiadało wdrożonych elementarnych mechanizmów kontroli dostępu.

Dlaczego to ważne właśnie teraz? Masowa adopcja generatywnej inteligencji wyprzedziła działy IT, które nie zdążyły obudować nowych narzędzi standardową ochroną. Efektem jest wysyp incydentów: już 13 proc. organizacji zgłosiło naruszenia modeli lub aplikacji AI, a kolejne 8 proc. przyznaje wprost, że nawet nie wie, czy ich systemy zostały skompromitowane. „Najbardziej palące ryzyko związane ze sztuczną inteligencją może nie pochodzić z samych modeli, ale ze złożonych systemów, które firmy budują wokół nich” – ostrzega IBM w swoim zestawieniu.

Słabe ogniwa infrastruktury

Zamiast wyrafinowanych ataków na jądra modeli, hakerzy wykorzystują tradycyjne błędy konfiguracyjne. Eksperci IBM X-Force odnotowali w 2026 roku aż 44-procentowy wzrost ataków zaczynających się od wykorzystania publicznie dostępnych aplikacji. W co piątym przypadku punktem wejścia było przejęte API lub nieszczelna usługa chmurowa. Co istotne, wybór między modelem o otwartym kodzie źródłowym a rozwiązaniem zamkniętym nie stanowił realnej tarczy – luki występowały z niemal identyczną częstotliwością.

Poważnym problemem staje się tzw. shadow AI, czyli narzędzia wdrażane przez pracowników na własną rękę, poza kontrolą działów bezpieczeństwa. Choć jedna piąta organizacji zgłosiła naruszenia związane z tym zjawiskiem, tylko 37 proc. firm posiada jakiekolwiek polityki pozwalające na wykrywanie nieautoryzowanego użycia sztucznej inteligencji.

Rachunek za błędy rośnie

Finansowe skutki tych zaniedbań są wymierne. Średni koszt wycieku danych, w którym składową był moduł AI, wyniósł 5,33 mln dolarów, co wyraźnie przewyższa globalną średnią dla wszystkich naruszeń (4,99 mln dolarów). Brak higieny cyfrowej sprawia, że 60 proc. incydentów związanych z AI kończy się kradzieżą danych, a co trzeci – poważnymi zakłóceniami operacyjnymi.

Sytuacja staje się jeszcze gorsza, gdy to sami atakujący sięgają po narzędzia sztucznej inteligencji. W takich scenariuszach straty przedsiębiorstw skaczą średnio do poziomu 6,04 mln dolarów. Jak uważa IBM X-Force, fundamenty bezpieczeństwa wciąż leżą odłogiem, a brak rygorystycznej kontroli nad uprawnieniami staje się najdroższym błędem współczesnego biznesu.