Tragedia w Minab: Gdy algorytmy Pentagonu karmione są danymi z lat 80.

Luty 2026 roku miał być pokazem siły amerykańskiej precyzji. Zamiast tego stał się symbolem systemowej klęski. Amerykański pocisk uderzył w szkołę w irańskim Minabie, zabijając 120 dzieci, ponieważ wojskowe algorytmy oznaczające cele uznały budynek za obiekt marynarki wojennej. To tragiczne przypomnienie, że nawet najdroższy kod jest bezużyteczny, gdy bazuje na zdjęciach satelitarnych sprzed siedmiu lat.

Dlaczego to ważne właśnie teraz?

Amerykańska armia znajduje się w punkcie krytycznym. Choć Pentagon pompuje setki milionów dolarów w nowoczesne oprogramowanie, incydent w Minabie ujawnił przerażającą lukę: notatka analityka z 2019 roku o zmianie przeznaczenia budynku na placówkę edukacyjną nigdy nie dotarła do systemów uderzeniowych. Powód był prozaiczny – brak cyfrowego połączenia między nowymi narzędziami a główną, archaiczną bazą danych celów (MIDB). Bez rozwiązania problemu interoperacyjności, ryzyko uderzeń w obiekty cywilne pozostaje wpisane w każdy algorytm używany przez amerykańskie dowództwo.

Architektura chaosu za miliony dolarów

Pentagon nie oszczędza na technologii. Tylko w lipcu 2026 roku Chief Digital and AI Office (CDAO) zamknęło gigantyczne procesy przetargowe, podpisując kontrakty z Google, Amazonem, Microsoftem oraz OpenAI Public Sector LLC. Każda z tych firm otrzymała limity do 200 milionów dolarów na rozwój wojskowych rozwiązań. Łącznie na stole leży 800 milionów dolarów, które mają sprawić, że amerykańska machina wojenna stanie się „inteligentna”.

Dziedzictwo zimnej wojny

Problem polega na tym, że te ultranowoczesne modele, jak Claude od Anthropic wdrożony w systemie Maven firmy Palantir, muszą współpracować z cyfrowym skansenem. Baza MIDB to relikt lat 80., który wciąż wymaga od żołnierzy ręcznego wpisywania danych. Government Accountability Office (GAO) alarmował o tym już w 2020 roku, wskazując na ogromne opóźnienia w budowie następcy tego systemu – platformy MARS. W efekcie, AI generuje propozycje celów w tempie maszynowym, ale weryfikuje je na podstawie informacji, które są starsze niż operatorzy siedzący przed monitorami.

Zamierająca dziedzina wywiadu

Krytyka płynie z wewnątrz struktur, które tę rewolucję zaczynały. „To upadek profesji analityka ds. wyznaczania celów — zamierająca dziedzina” – mówi wprost Jack Shanahan, emerytowany generał i pierwszy dyrektor Wspólnego Centrum Sztucznej Inteligencji (JAIC). Według niego systemy AI stały się dla dowódców wygodną wymówką do omijania żmudnego procesu sprawdzania danych wywiadowczych. Tymczasem od czerwca 2026 roku flagowy projekt Maven ma przekazywać dowódcom informacje wywiadowcze generowane w 100% przez maszyny. Bez drastycznej poprawy jakości danych wejściowych, tragiczna statystyka z Minab może się powtórzyć.

Pogoń za poprawką

W odpowiedzi na kompromitację, Pentagon ogłosił nową inicjatywę tzw. agentową AI. Systemy te mają automatycznie porównywać bazy wojskowe z ogólnodostępnymi źródłami, takimi jak Google Maps, by wyłapywać błędy w identyfikacji budynków. To jednak próba łatania dziurawego okrętu w trakcie burzy. Jak długo algorytmy będą karmione danymi z niekompatybilnych, półwiecznych baz, tak długo „chirurgiczna precyzja” pozostanie jedynie marketingowym sloganem.