Cyfrowy jedwabny szlak: Bliski Wschód i Azja Centralna w wyścigu o dominację AI

Krajobraz gospodarczy Bliskiego Wschodu i Azji Centralnej ulega radykalnej przebudowie, której architektem nie są już wyłącznie surowce naturalne, lecz zaawansowane algorytmy. Obecna fala cyfryzacji w tym regionie wykracza poza proste usprawnienia administracyjne, stając się fundamentem suwerenności technologicznej. To strategiczne przesunięcie najlepiej obrazują działania Kazachstanu, który w lipcu 2025 roku uruchomił swój pierwszy krajowy superkomputer. Partnerstwo rządu z firmą Presight (część grupy G42) ma na celu przekształcenie tamtejszej infrastruktury transportowej w inteligentny system zarządzania ruchem, odchodząc od modelu gospodarki opartej na wydobyciu.

To, co dzieje się teraz w Astanie i Ałmatach, to nie tylko lokalna modernizacja, ale element globalnego wyścigu. Kazachstan przekształca się z prostego punktu tranzytowego w cyfrowy hub Azji Centralnej, wdrażając inteligentną infrastrukturę miejską i budując fundamenty pod korytarze handlowe łączące kontynenty. Skala inwestycji jest konkretna: lokalne firmy odpowiadają za 60% zakresu projektu inteligentnego miasta, co gwarantuje, że kapitał i wiedza zostają na miejscu.

Inwestycja w kapitał ludzki i etyka algorytmów

Ambitne plany infrastrukturalne wymagają jednak zaplecza kompetencyjnego, którego deficyt jest odczuwalny na całym świecie. Oman i Zjednoczone Emiraty Arabskie przyjęły tutaj odmienną, długofalową taktykę. Podczas gdy ASUS otwiera w Omanie AI Education Lab, ZEA stawiają na fundamenty: masowe szkolenia dla 25 tysięcy nauczycieli. To rzadki przykład systemowego podejścia, w którym edukacja publiczna próbuje nadążyć za tempem rozwoju modeli generatywnych.

W Kazachstanie proces ten wspiera otwarte w październiku 2025 roku regionalne Laboratorium Badań i Rozwoju (R&D) w Astanie. Jak podkreśla Madiyev, Prezydent Ministrów: „Wdrożenie Laboratorium R&D Presight to ważny punkt w umacnianiu ekosystemu AI Kazachstanu. Będzie pomagać w budowaniu lokalnej wiedzy, ułatwiając transfer technologii i przyspieszając adaptację AI w kluczowych sektorach gospodarki”. Obecnie nad projektami pracuje tam już ponad 50 lokalnych specjalistów, co ma realnie przełożyć się na odporność cyfrową kraju.

Równoległe standardy i cyfrowe wykluczenie

Obok postępów technicznych toczy się walka o standardy. Katar dąży do sformułowania globalnych reguł etycznych, które mają zapobiec niekontrolowanej ekspansji algorytmów. Jest to niezbędny ruch w momencie, gdy administracja publiczna w Abu Zabi wdraża suwerenne systemy sztucznej inteligencji, dążąc do pełnej kontroli nad własnymi zbiorami danych.

Mimo sukcesów bogatych państw Zatoki, region nie jest monolitem. Raporty z Tunezji rzucają cień na optymistyczny obraz transformacji, obnażając lukę w gotowości technologicznej Afryki Północnej. Brak odpowiedniego finansowania i sztywne struktury mogą pogłębić dystans między liderami a państwami goniącymi. Zaskakujące sukcesy płyną jednak z obszarów najmniej oczywistych – Egipt pokazał, że uczenie maszynowe potrafi dekodować hieroglify, udowadniając, że technologia przyszłości może służyć do zrozumienia głębokiej przeszłości regionu.