Czy AI odtworzy zaginione arcydzieło Orsona Welles’a? Projekt bez praw autorskich budzi kontrowersje

Historia kina zna wiele niedokończonych dzieł, filmów okaleczonych przez producentów lub zniszczonych przez czas. Jednym z najbardziej znanych przypadków jest „Wspanianość Ambersonów” Orsona Wellesa, arcydzieło, które zostało brutalnie pocięte przez studio RKO Pictures, tracąc 43 minuty oryginalnego materiału. Teraz, startup Fable, wspierany przez Amazon, zamierza podjąć się karkołomnego zadania – odtworzenia zaginionych scen za pomocą sztucznej inteligencji.

Fable, określający się jako „Netflix AI”, opracował platformę, która pozwala użytkownikom tworzyć własne animacje przy użyciu sztucznej inteligencji. Firma planuje wykorzystać tę technologię do zrekonstruowania zaginionych fragmentów „Ambersonów”. Projekt ma być realizowany przez filmowca Briana Rose’a, który od pięciu lat pracuje nad cyfrową rekonstrukcją wizji Wellesa.

Brak praw autorskich i kontrowersje

Największym problemem i powodem kontrowersji jest fakt, że Fable nie posiada praw do filmu. Oznacza to, że stworzona rekonstrukcja najprawdopodobniej nigdy nie zostanie udostępniona publicznie, a cały projekt ma charakter demonstracji technologicznej.

Decyzja o podjęciu się rekonstrukcji „Ambersonów” bez konsultacji ze spadkobiercami Wellesa spotkała się z ostrą krytyką. David Reeder, reprezentujący córkę reżysera, Beatrice Welles, określił projekt jako „próbę wygenerowania publicity na plecach twórczego geniuszu Wellesa” i podkreślił, że będzie to jedynie „czysto mechaniczne ćwiczenie, pozbawione unikalnego, innowacyjnego myślenia, charakterystycznego dla siły twórczej takiej jak Welles”.

Co ciekawe, Reeder nie jest przeciwny wykorzystaniu AI do innych celów związanych z twórczością Wellesa. Wspomniał, że spadkobiercy zaakceptowali wykorzystanie AI do stworzenia modelu głosu reżysera, który miałby być używany w pracy głosowej dla marek. Sam pomysł wykorzystania AI do rekonstrukcji jest dla niego problemem, jeśli ma się odbywać bez żadnego dialogu ze spadkobiercami.

Ambitne plany i trudna realizacja

Fable planuje stworzyć hybrydę AI i tradycyjnego filmu. Niektóre sceny mają zostać ponownie nakręcone z udziałem współczesnych aktorów, których twarze zostaną następnie zastąpione cyfrowymi rekonstrukcjami oryginalnej obsady.

Brian Rose wyraził żal z powodu zniszczenia czterominutowego ujęcia kamery, z którego do obecnej wersji filmu zachowało się zaledwie 50 sekund. Chce przywrócić to ujęcie w pełnej krasie. Jednak nawet jeśli Fable i Rose zdołają odtworzyć to ujęcie, będzie to ich własna interpretacja, a nie oryginalne dzieło Wellesa – z cyfrowo zrekonstruowanymi podobiznami aktorów Josepha Cottena i Agnes Moorehead, a nie z nimi samymi.

Rekonstrukcja „Wspaniałości Ambersonów” za pomocą AI to ambitny, ale i kontrowersyjny projekt. Nawet przy najlepszych intencjach twórców, efekt końcowy będzie jedynie cieniem oryginału. Zaginione arcydzieło Wellesa, okaleczone przez hollywoodzkie studio, pozostanie niedostępne, a próby jego odtworzenia, choć innowacyjne, nie przywrócą mu dawnej świetności.