Hiperrealizm generowany przez AI zaciera granice między prawdą a fikcją. Czy jesteśmy gotowi?

Od vlogów Bigfoota po wirtualnych influencerów – treści generowane przez sztuczną inteligencję coraz śmielej wkraczają do świata mediów cyfrowych, redefiniując pojęcie autentyczności i zacierając granice między rzeczywistością a fikcją. Specjaliści biją na alarm: wkraczamy w erę, w której coraz trudniej będzie odróżnić prawdę od fałszu.

Era cyfrowych miraży

Sztuczna inteligencja, choć nie posiada emocji w ludzkim rozumieniu, potrafi je doskonale imitować – podkreśla prof. Mark Riedl z Georgia Tech. To otwiera drogę do tworzenia niezwykle przekonujących treści, które na pierwszy rzut oka trudno odróżnić od tych stworzonych przez człowieka. Demokratyzacja narzędzi do tworzenia wideo i możliwość publikowania treści bezpośrednio w mediach społecznościowych dodatkowo potęgują to zjawisko.

Przykładem mogą być syntetyczni influencerzy, tacy jak Nobody Sausage, wirtualna postać animowana, która zgromadziła miliony fanów dzięki krótkim filmom tanecznym i współpracom z markami. Platformy takie jak Character.AI oferują użytkownikom interakcje z wirtualnymi postaciami, zaprojektowanymi tak, by symulować rozmowę i cechy osobowości. Te generowane przez AI figury zmieniają sposób, w jaki odbiorcy wchodzą w interakcje z treściami, marketingiem i tożsamością w mediach społecznościowych.

Zagrożenia dla psychiki i społeczeństwa

Prof. Munmun De Choudhury ostrzega, że hiperrealistyczne treści generowane przez AI mogą zniekształcać postrzeganie rzeczywistości, szczególnie wśród osób wrażliwych. Tego typu zniekształcenia mogą prowadzić do lęków, problemów z akceptacją własnego ciała i porównywania się z innymi, a także erozji zaufania do tego, co prezentowane jest jako prawda.

Badania pokazują, że media społecznościowe już zacierają granicę między autentyczną ekspresją a wyreżyserowanym wizerunkiem. Hiperrealistyczne treści AI – od deepfake’ów po syntetyczne persony – dodatkowo komplikują zdolność użytkowników do oceny tego, co jest prawdziwe i godne zaufania. Szczególnie narażeni są nastolatkowie i osoby z problemami psychicznymi, które w obliczu stresu lub izolacji społecznej mogą być bardziej skłonni do uwierzenia w deepfake’i.

Manipulacja i dezinformacja

Narzędzia AI mogą być wykorzystywane do wpływania na opinię publiczną poprzez tzw. „narracyjne przeniesienie” – zjawisko psychologiczne, w którym odbiorcy zanurzają się w historii i mniej krytycznie podchodzą do jej prawdziwości. Jak podkreśla prof. Riedl, opowiadanie historii jest potężnym narzędziem perswazji, które może omijać krytyczne myślenie.

Dowodem na to są choćby przypadki deepfake’ów znanych osób, takich jak Taylor Swift czy Tom Hanks, których liczba w 2025 roku gwałtownie wzrosła, przekraczając już w pierwszych miesiącach roku liczbę incydentów z całego roku poprzedniego. Te deepfake’i, od humorystycznych imitacji po oszukańcze i obsceniczne treści, budzą poważne obawy etyczne i prawne dotyczące nadużywania tożsamości i dezinformacji.

Potrzeba regulacji i edukacji

W obliczu tych wyzwań media społecznościowe znajdują się pod coraz większą presją, aby podjąć działania. Prof. De Choudhury uważa, że oznaczanie treści generowanych przez AI jest konieczne, ale niewystarczające. Platformy muszą inwestować w projektowanie zorientowane na użytkownika, interwencje w zakresie umiejętności cyfrowych oraz transparentność algorytmów, które promują takie treści. Stawka jest szczególnie wysoka w społecznościach zajmujących się zdrowiem psychicznym, gdzie autentyczność i doświadczenie są kluczowe.

Z drugiej strony, prof. Milton Mueller argumentuje, że regulacje mogą być nieskuteczne lub nawet kontraproduktywne w zdecentralizowanym ekosystemie cyfrowym. Zamiast scentralizowanej regulacji, opowiada się za zdecentralizowanym zarządzaniem, debatą publiczną i edukacją medialną.

Przyszłość hiperrealnych mediów

W miarę jak treści generowane przez AI stają się coraz bardziej wyrafinowane i powszechne, wyzwaniem jest nie tylko ochrona technologiczna, ale także adaptacja społeczeństwa. Eksperci z Georgia Tech podkreślają potrzebę transparentności, interdyscyplinarnej współpracy i zaangażowania społecznego. Przyszłość hiperrealnych mediów zależy od tego, jak dobrze platformy, decydenci i użytkownicy poradzą sobie z ryzykiem i możliwościami, jakie niesie ze sobą ta nowa technologia.