Kremlowskie deepfake’i uderzają w Kijów. Telegram zalała fala syntetycznych kłamstw

Wojna informacyjna wchodzi w fazę, w której syntetyczne wideo przestaje być ciekawostką, a staje się masową bronią. Na platformie Telegram krążą właśnie sfabrykowane nagrania z udziałem kluczowych postaci ukraińskiej sceny politycznej. Ofiarami manipulacji padli deputowany Iwan Junakow oraz Andrij Lewus, były wiceszef Służby Bezpieczeństwa Ukrainy. To nie są amatorskie przeróbki, ale skoordynowana operacja mająca na celu wywołanie chaosu w Kijowie.

Dlaczego to ważne właśnie teraz? Rosyjskie operacje wpływu gwałtownie przyśpieszyły. Według danych NewsGuard, tylko do stycznia 2025 roku grupa Storm-1516 wypuściła 34 fałszywe twierdzenia dotyczące Ukrainy. Te kłamstwa, często oparte na technologii AI, zgromadziły już 274 miliony wyświetleń. Skala zasięgów pokazuje, że dezinformacja staje się równie groźna co konwencjonalne ataki na infrastrukturę.

Sygnały ostrzegawcze i cyfrowe artefakty

Na pierwszy rzut oka nagrania budzą niepokój. Lewus sprawia wrażenie polityka nawołującego do natychmiastowych rozmów pokojowych, a Junakow ubolewa nad utratą terytoriów. Analiza techniczna szybko jednak obnaża ich syntetyczny rodowód. Widać szereg „cyfrowych artefaktów”: nienaturalny rytm mrugania, pozbawiona emocji płaska barwa głosu oraz sztywna mimika. Mimo to filmy w krótkim czasie wygenerowały ponad 130 tysięcy wyświetleń, zanim ktokolwiek zdążył je zweryfikować.

Strategia „zatrutej studni”

To nie pierwszy taki atak. Już w marcu 2022 roku sieć obiegł prymitywny deepfake z prezydentem Zełenskim. Jak przypomina Atlantic Council, nagranie to wzywało Ukraińców do „zaprzestania walki i złożenia broni”. Wtedy transkrypt manipulacji pojawił się nawet na pasku ukraińskiej telewizji informacyjnej po ataku hakerskim. Obecne materiały są lepiej dopracowane, co pokazuje tempo rozwoju technologii generatywnej.

Największym zagrożeniem nie jest jednak to, że ktoś uwierzy w konkretne kłamstwo. Mechanizm działania propagandy jest perfidniejszy. Nawet zdemaskowane nagranie niszczy zaufanie społeczne. Każdy kolejny fake news sprawia, że odbiorcy stają się sceptyczni wobec autentycznych komunikatów. W środowisku, gdzie „wszystko może być kłamstwem”, prawda traci siłę przebicia. To paraliżuje demokratyczny dyskurs i na taki właśnie scenariusz liczą autorzy operacji dezinformacyjnych.

• Deepfake’i z 2025 roku są znacznie trudniejsze do wykrycia przez przeciętnego użytkownika niż te z początku wojny.
• Telegram pozostaje głównym kanałem dystrybucji rosyjskiej dezinformacji ze względu na brak skutecznej moderacji.
• Rosyjskie kampanie Storm-1516 osiągają setki milionów wyświetleń w skali globalnej.