Czy głos samochodu ma znaczenie? Badanie ujawnia, jak dopasowanie głosu zwiększa zaufanie do autonomicznych pojazdów.

W miarę jak samochody autonomiczne stają się coraz bardziej realne, kluczowym pytaniem pozostaje: czy społeczeństwo im zaufa? Badanie przeprowadzone przez University of Michigan rzuca nowe światło na tę kwestię, sugerując, że odpowiednio dobrany głos pojazdu może znacząco zwiększyć poziom zaufania.

Okazuje się, że gdy głos autonomicznego samochodu jest zbliżony do głosu kierowcy – zwłaszcza pod względem płci – ludzie deklarują większe zaufanie. Podobieństwo płciowe silnie wpływa zarówno na logiczne przekonanie o umiejętnościach pojazdu, jak i na emocjonalną więź z nim. Z kolei podobieństwo wieku kształtuje głównie emocjonalne połączenie.

Wyniki te sugerują, że tak prosty element jak głos może odgrywać istotną rolę w postrzeganiu autonomicznych pojazdów nie tylko jako inteligentnych, ale i jako „relatywnych”. Badania wskazują, że szerokie przyjęcie autonomicznych pojazdów napotyka na przeszkody, głównie z powodu sceptycyzmu społecznego dotyczącego ich bezpieczeństwa i niezawodności operacyjnej. Dlatego tak ważne jest, by projektanci tych pojazdów brali pod uwagę psychologiczne aspekty interakcji człowiek-maszyna.

Płeć głosu jest elementem debaty w projektowaniu głosu w technologiach AI. Wiele asystentów głosowych, takich jak Siri i Alexa, domyślnie używa kobiecych głosów, często opierając się na niepotwierdzonych dowodach sugerujących, że użytkownicy w różnych kulturach preferują kobiece głosy. Jednak nowe badanie podważa te założenia w kontekście samochodów autonomicznych.

Badacze z University of Michigan zbadali, jak głos autonomicznego pojazdu wpływa na dwa rodzaje zaufania: poznawcze (przekonanie, że samochód jest inteligentny i niezawodny) i afektywne (odczuwanie emocjonalnej więzi z nim). W badaniu online wzięło udział ponad 300 amerykańskich kierowców, którzy zapoznali się z zasadami działania samochodów autonomicznych. Uczestnicy oglądali krótkie filmy przedstawiające jazdę samochodu w różnych miejscach, gdzie głos pojazdu wyjaśniał, co robi. Po każdym filmie oceniali poziom zaufania do samochodu i dzielili się informacjami o sobie.

Kiedy głos samochodu pasował zarówno do płci użytkownika, jak i do tradycyjnych ról płciowych, zaufanie było większe – zarówno logiczne, jak i emocjonalne. Jeśli jednak głos pasował tylko do płci, a nie do oczekiwań związanych z rolą płciową, wzrastało głównie zaufanie emocjonalne, a nie logiczne. Te wyniki stanowią wyzwanie: wykorzystywanie stereotypów związanych z płcią może budować zaufanie, ale także ryzykuje ich wzmocnienie. Dlatego twórcy powinni rozważyć opcje takie jak konfigurowalne głosy, neutralne płciowo projekty, a nawet nieludzkie dźwięki.

Lionel Robert Jr., profesor informatyki i robotyki na U-M, podkreśla:

Odkrycia te podkreślają znaczenie uwzględnienia płci w projektowaniu głosu AV w celu przekazywania krytycznych informacji dotyczących jazdy i ujawniają, jak stereotypy społeczne kształtują projekt AV.

Qiaoning (Carol) Zhang, główna autorka badania i profesor inżynierii systemów człowieka na Arizona State University, dodaje, że personalizacja głosu i uczynienie go bardziej „relatywnym” może zwiększyć komfort użytkowników.

Badanie ma znaczenie nawet dla osób, które nie planują zakupu autonomicznych pojazdów. Współautorka, X Jessie Yang, profesor nadzwyczajna w U-M, zauważa, że prawdopodobnie wszyscy będziemy dzielić drogi z tymi pojazdami, dlatego budowanie zaufania do nich jest kluczowe dla bezpieczeństwa publicznego i integracji z systemem transportu.