Fortell: Rewolucja w aparatach słuchowych, która zaczęła się od elity, a ma szansę zmienić świat. Czy sztuczna inteligencja pokona „problem przyjęcia koktajlowego”?

Matt de Jonge, współzałożyciel i CEO Fortell, świadomie podjął wyzwanie, obserwując, jak pogarszający się słuch izoluje jego dziadków. To osobiste doświadczenie, połączone z pracą w dziedzinie sztucznej inteligencji w funduszu hedgingowym Bridgewater Associates, skłoniło go do poszukiwania lepszych rozwiązań niż te oferowane przez tradycyjny rynek aparatów słuchowych.

Przekonanie, że kluczem do sukcesu nie jest po prostu wzmacnianie dźwięku, ale precyzyjne ogniskowanie na ważnych dla użytkownika głosach, stało się fundamentem prac Fortell. De Jonge szybko zidentyfikował tak zwany „problem przyjęcia koktajlowego” – trudność w zrozumieniu mowy w głośnym otoczeniu – jako największe wyzwanie. Tradycyjne aparaty słuchowe, bazujące na wzmacnianiu i redukcji szumów, często zawodzą w takich scenariuszach, prowadząc do frustracji i społecznego wycofania.

Od wizji do rozwiązania: rola sztucznej inteligencji i specjalistycznego chipa

Po odejściu z Bridgewater i udanym zaangażowaniu w startupie Butterfly IQ (twórcy ultradźwięków na chipie), de Jonge powrócił do swojej pierwotnej misji. Wspólnie z Colem Morrisem oraz wsparciem inwestycyjnym Joshuy Kushnera założył firmę Chromatic, której nazwę później zmieniono na Fortell. Projekt zakładał opracowanie dwóch kluczowych komponentów: zaawansowanego algorytmu AI zdolnego do selektywnego wzmacniania konwersacji oraz dedykowanego układu scalonego, który przetwarzałby te algorytmy w czasie rzeczywistym.

Igor Lovchinsky, były ekspert AI z Butterfly, objął stanowisko współzałożyciela i dyrektora naukowego. Jego zespół skupił się na separacji źródeł (Source Separation), czyli na izolowaniu mowy od niechcianego szumu. Lovchinsky podkreśla, że nawet najmniejsze odstępstwo od naturalności dźwięku natychmiast jest wychwytywane przez ludzki mózg. Wyzwaniem było stworzenie systemu, który nie tylko rozdziela dźwięki, ale robi to z naturalną płynnością, naśladując zdolność ludzkiego słuchu do przestrzennego rozumienia otoczenia.

Równolegle, Andrew Casper, kolejny inżynier z Butterfly i były inżynier AI w Google, stanął na czele zespołu odpowiedzialnego za specjalistyczny chip. Kluczowe było osiągnięcie minimalnego opóźnienia – poniżej 10 milisekund – aby uniknąć dysonansu i nieprzyjemnych wrażeń słuchowych. Przez pierwsze lata działalności firmy, zanim technologia była gotowa do testów na ludziach, większość z początkowej inwestycji w wysokości 9 milionów dolarów przeznaczono na badania i rozwój algorytmów oraz chipa.

W 2023 roku zespół Lovchinsky’ego dokonał znaczących postępów w rozwoju Spatial AI, technologii umożliwiającej trójwymiarowe rozumienie środowiska dźwiękowego. Używając wielu mikrofonów, system potrafi inferować informacje tak, jak czynią to zdrowe uszy. Dodatkowo, AI została wytrenowana na ogromnych zbiorach syntetycznych danych, symulujących różnorodne warunki akustyczne, co jest kluczowe dla efektywnego działania w najbardziej wymagających środowiskach. Do tej pory w projekt zainwestowano już 150 milionów dolarów.

Statusowy symbol i naukowy dowód

Początki Fortell to zamknięte testy beta, w których udział wzięła amerykańska elita – od finansistów z listy Fortune po gwiazdy Hollywood. Dla wielu z nich, zwłaszcza tych po 70. roku życia, dostęp do Fortell stał się symbolem statusu. Henry Kravis z KKR i słynny aktor Steve Martin stali się głośnymi ambasadorami technologii. Martin, który od lat zmagał się z niedosłuchem, opowiada, jak aparaty Fortell zmieniły jego doświadczenia społeczne, pozwalając mu na swobodne konwersacje nawet na głośnych przyjęciach.

Fortell postanowił również udowodnić swoją przewagę naukowo. Firma zleciła niezależne badania na Uniwersytecie Nowojorskim (NYU Langone), porównując swoje aparaty z produktem Phonak, uznawanym za złoty standard w branży aparatów słuchowych wspomaganych AI. W badaniu, które symulowało „problem przyjęcia koktajlowego” z dźwiękiem dochodzącym z trzech kierunków, Fortell wykazał znaczącą przewagę. Różnica w poprawie sygnału pożądanego wyniosła 9.2 dB na korzyść Fortell, co zdaniem profesora Mario Svirsky’ego z NYU, jest „przytłaczającym” rezultatem. Badanie sugeruje, że uczestnicy mieli niemal 19-krotnie wyższe szanse na zrozumienie mowy w najbardziej wymagającym środowisku z aparatami Fortell.

Mimo tych imponujących wyników, Phonak, firma z 75-letnim doświadczeniem, z rezerwą podchodzi do metodologii badań, sugerując, że warunki mogły być ustawione tak, aby maksymalizować przewagę Fortell. Należy jednak zaznaczyć, że Fortell poddał swoje badania recenzji naukowej, co jest rzadkością w branży.

Dostępność i przyszłość

Debiut rynkowy Fortell odbywa się w ekskluzywnej klinice na Park Avenue w Nowym Jorku. Cena 6800 dolarów, choć wysoka, nie odbiega znacząco od cen innych zaawansowanych aparatów słuchowych. Pakiet obejmuje dopasowanie i wsparcie audiologów, co jest kluczowe dla optymalnego użytkowania. Ograniczona dostępność na początek budzi pytania o skalowalność wizji de Jonge’ego, by technologia dotarła do szerokiego grona potrzebujących.

Dziennikarz testujący aparaty Fortell potwierdził ich skuteczność w radzeniu sobie z „problemem przyjęcia koktajlowego”, zauważając znaczną poprawę w rozumieniu mowy w restauracjach i innych głośnych miejscach. Nawet w jego przypadku, jako niezadowolonego użytkownika drogich aparatów słuchowych, Fortell okazał się znaczącym krokiem naprzód.

Przezwyciężenie bariery niedosłuchu ma nie tylko poprawić komfort życia, ale i przeciwdziałać izolacji społecznej, która nierzadko prowadzi do pogorszenia funkcji poznawczych. Pytanie, czy technologia Fortell trafi do szerszej dystrybucji, np. do tańszych urządzeń OTC (dostępnych bez recepty), pozostaje otwarte. W najbliższym czasie firma skupi się na starannym rozszerzaniu działalności na kolejne wybrane miasta, a dopiero później na skalowaniu globalnym, tak aby ten „sekretny uścisk dłoni” dla elity stał się dostępny dla wszystkich, którzy potrzebują słyszeć lepiej.