Monitorowanie „myśli” sztucznej inteligencji: klucz do bezpieczeństwa systemów AI?

W obliczu gwałtownego rozwoju sztucznej inteligencji, liderzy w dziedzinie AI, w tym przedstawiciele OpenAI, Google DeepMind i Anthropic, połączyli siły, aby zwrócić uwagę na kluczową kwestię: konieczność monitorowania wewnętrznych procesów decyzyjnych modeli AI. Opublikowany przez nich dokument stawia nacisk na badania nad technikami śledzenia „ciągów myślowych” (CoT) – eksternalizowanych procesów, poprzez które modele AI, takie jak OpenAI o3 czy DeepSeek R1, rozwiązują złożone problemy. Koncepcja ta przypomina ludzkie użycie kartki do rozpisania skomplikowanego zadania matematycznego.

Modele rozumowania stanowią fundament dla agentów AI, a ich monitorowanie ma kluczowe znaczenie dla utrzymania kontroli nad nimi w miarę wzrostu ich możliwości i powszechności. „Monitorowanie CoT stanowi cenne uzupełnienie środków bezpieczeństwa dla zaawansowanych AI, oferując rzadki wgląd w sposób podejmowania decyzji przez agentów AI”, podkreślają badacze. Jednocześnie zaznaczają, że obecny poziom widoczności procesów decyzyjnych nie jest gwarantowany w przyszłości, co skłania do intensywnych badań nad zapewnieniem trwałości tej transparentności.

Utrzymać przejrzystość

Dokument wzywa twórców modeli AI do dogłębnego zbadania czynników wpływających na „monitorowalność” CoT, czyli na to, co zwiększa lub zmniejsza przejrzystość wewnętrznego działania modeli. Autorzy ostrzegają przed wszelkimi interwencjami, które mogłyby zmniejszyć transparentność czy niezawodność tych ścieżek rozumowania. Wśród sygnatariuszy dokumentu znaleźli się znaczący przedstawiciele branży, tacy jak Mark Chen z OpenAI, Ilya Sutskever (Safe Superintelligence), laureat Nagrody Nobla Geoffrey Hinton, Shane Legg (Google DeepMind) oraz Dan Hendrycks (xAI).

Publikacja ta jest sygnałem zjednoczenia w środowisku AI, zwłaszcza w kontekście intensywnej konkurencji rynkowej – gdzie czołowe firmy walczą o najlepszych specjalistów. „Jesteśmy w krytycznym momencie, gdzie mamy nową koncepcję ciągu myślowego. Wydaje się bardzo użyteczna, ale może zniknąć za kilka lat, jeśli ludzie się na niej nie skoncentrują”, powiedział Bowen Baker, badacz OpenAI i współautor dokumentu, w rozmowie z TechCrunch.

Rozumienie zamiast czarnej skrzynki

Od września 2024 roku, kiedy OpenAI zaprezentowało swój pierwszy model rozumowania o1, inni giganci technologiczni, w tym Google DeepMind, xAI i Anthropic, szybko wprowadzili konkurencyjne rozwiązania, często prezentujące jeszcze lepsze wyniki. Mimo to, samo zrozumienie wewnętrznego funkcjonowania tych modeli pozostaje ograniczone.

Podczas gdy laboratoria AI skupiały się na poprawie wydajności, postęp w rozumieniu mechanizmów, za pomocą których AI dochodzi do swoich odpowiedzi, nie był równie dynamiczny. Anthropic to jeden z liderów w dziedzinie „interpretowalności”, czyli badania, jak naprawdę działają modele AI. Dyrektor generalny Anthropic, Dario Amodei, zobowiązał się do „otwarcia czarnej skrzynki” modeli AI do 2027 roku i zwiększenia inwestycji w interpretowalność, jednocześnie wzywając OpenAI i Google DeepMind do podobnych działań.

Wczesne badania Anthropic sugerują, że CoT mogą nie być w pełni wiarygodnym wskaźnikiem tego, jak modele dochodzą do odpowiedzi. Z drugiej strony, badacze OpenAI wskazują na potencjał monitorowania CoT jako narzędzia do śledzenia zgodności działania AI z zamierzeniami i bezpieczeństwa. Celem takich dokumentów jak ten jest właśnie zwiększenie uwagi i finansowania dla wschodzących obszarów badań, takich jak monitorowanie ciągów myślowych, co ma kluczowe znaczenie dla przyszłości bezpiecznych i transparentnych systemów sztucznej inteligencji.