Oszustwa generowane przez AI: miliardowe straty i erozja zaufania Polaków do sieci

Rozwój sztucznej inteligencji, choć niejednokrotnie ułatwia codzienne funkcjonowanie, staje się także narzędziem w rękach cyberprzestępców. Raport Visa ujawnia, że Polacy, którzy mają trudności z odróżnieniem treści generowanych przez AI od tych autentycznych, są ponad czterokrotnie bardziej narażeni na stanie się ofiarą oszustwa. Blisko dwie trzecie takich osób (63%) doświadczyło próby wyłudzenia, w porównaniu do 14% tych, którzy potrafią rozpoznać cyfrowe fałszerstwa.

Ekonomiczne i psychologiczne konsekwencje

Skutki tego zjawiska są dalekosiężne. Średnia kwota, jaką traci pojedyncza ofiara oszustwa internetowego w Polsce, to ponad 615 złotych. Szacunki Visa wskazują, że w skali kraju roczne straty sięgają około 1,6 miliarda złotych. Te środki, zamiast wspierać gospodarkę, trafiają do przestępczych sieci.

Straty finansowe to jednak tylko jedna strona medalu. Niemal połowa poszkodowanych (44%) deklaruje, że po doświadczeniu oszustwa odczuwa zwiększony niepokój i stres, co często przekłada się na spadek produktywności. Co więcej, ponad dwie piąte ofiar musiało poświęcić ponad dobę na wyjaśnianie sprawy z bankami i innymi instytucjami, a także na uporządkowanie swoich finansów.

Utrata zaufania do e-handlu

Długoterminową konsekwencją jest również erozja zaufania do zakupów online. Ponad 30% Polaków, którzy padli ofiarą oszustwa, obecnie z oporem podchodzi do transakcji w sieci. Zjawisko to szczególnie dotyka małe i średnie przedsiębiorstwa, dla których e-handel często stanowi fundament działalności.

Zwyczaje użytkowników sprzyjają oszustom

Badanie Visa zwraca uwagę na codziennie nawyki użytkowników, które ułatwiają działanie oszustom. Co trzeci badany Polak przyznaje, że rzadko czyta cokolwiek poza nagłówkiem, zanim wyrobi sobie opinię. Dodatkowo, niemal jedna czwarta ankietowanych udostępniła kiedyś post w mediach społecznościowych, nie weryfikując wcześniej jego prawdziwości.

Przestępcy skwapliwie wykorzystują tę nieuwagę. Fałszywe reklamy, spreparowane “wypowiedzi” znanych osób, generowane przez AI realistyczne materiały wideo i graficzne, a także podszywanie się pod znane marki, stały się standardowym repertuarem ich działań. Im mniej czasu poświęcamy na weryfikację, tym łatwiej wpaść w pułapki rzekomych “okazji życia” lub alarmujących komunikatów.

AI w służbie bezpieczeństwa

Paradoksalnie, sztuczna inteligencja, mimo że wykorzystywana przez przestępców, jest również kluczowym narzędziem w walce z nimi. Visa od ponad 30 lat stosuje technologie oparte na AI w swoich systemach bezpieczeństwa płatności. W ciągu ostatnich pięciu lat firma zainwestowała 12 miliardów dolarów w rozwój innowacyjnych rozwiązań, w tym systemów wykrywających podejrzane transakcje w czasie rzeczywistym.

Celem tych działań jest zidentyfikowanie i zablokowanie oszukańczych operacji, zanim klient w ogóle zorientuje się, że jego środki były zagrożone. Visa aktywnie współpracuje z bankami, detalistami i platformami cyfrowymi, dążąc do odbudowy zaufania do płatności online i podniesienia standardów ochrony konsumentów.

Podstawowa ostrożność kluczem do bezpieczeństwa

Mimo zaawansowania technologicznego, kluczowa pozostaje świadomość i ostrożność samych użytkowników. Visa przypomina o fundamentalnych zasadach bezpieczeństwa: kwestionowanie wiarygodności “zbyt pięknych” ofert, brak działania pod presją czasu, weryfikacja nadawcy prośby o pieniądze, dbałość o ustawienia bezpieczeństwa kont online oraz korzystanie wyłącznie z bezpiecznych metod płatności.

Praktyczne kroki obejmują czytanie treści wykraczających poza nagłówki, weryfikowanie źródeł informacji, unikanie podawania danych bankowych w komunikatorach i mediach społecznościowych, a także zgłaszanie podejrzanych reklam i postów odpowiednim platformom i bankom. Te stosunkowo proste nawyki mogą zadecydować o tym, czy Polacy znajdą się w świadomej grupie 14% użytkowników, czy w gronie 63% narażonych na znacznie wyższe ryzyko utraty pieniędzy.