AI w Sądzie: Nowa pomoc czy pułapka dla osób reprezentujących się samodzielnie?

Sztuczna inteligencja coraz śmielej wkracza w obszary zarezerwane dotąd dla prawników. Osoby, które nie mogą sobie pozwolić na profesjonalną reprezentację, coraz częściej sięgają po darmowe narzędzia AI, aby przygotować się do rozpraw sądowych. Trend ten, choć kuszący, niesie ze sobą poważne ryzyko.

Z analiz wynika, że od czasu pojawienia się ChatGPT, w australijskich sądach odnotowano 84 przypadki wykorzystania generatywnej AI. Co istotne, aż w 66 z nich (ponad 75%) chodziło o osoby reprezentujące się samodzielnie. Dotyczyło to spraw z zakresu prawa majątkowego, spadkowego, zatrudnienia, upadłości, zniesławienia, a nawet spraw migracyjnych.

Sędzia My Anh Tran z County Court of Victoria ostrzega: „Generatywna AI może być zwodnicza, szczególnie gdy samodzielne reprezentowanie się wydaje się przytłaczające. Jednak osoba prowadząca spór ryzykuje, że jej sprawa poniesie szkodę, jeśli użyje AI bez poświęcenia czasu na zrozumienie tego, co ona produkuje, i na potwierdzenie, że jest to dokładne zarówno pod względem prawnym, jak i faktycznym”.

Ryzyko polegania na AI

Generatory AI mogą produkować nieprawdziwe informacje prawne, co może skutkować odrzuceniem dokumentów sądowych i utratą szansy na wygraną. Sąd ma prawo odrzucić dowody lub argumenty, które nie są zgodne z prawdą. W takim przypadku strona, która wprowadziła w błąd sąd, może zostać obciążona kosztami postępowania.

Sprawy, w których prawnicy polegali na błędnych informacjach wygenerowanych przez AI, również się zdarzają. Jednak w takim przypadku klient ma możliwość dochodzenia roszczeń od swojego prawnika. Osoby reprezentujące się samodzielnie ponoszą wyłączną odpowiedzialność za własne błędy.

Jak zminimalizować ryzyko? Przede wszystkim, należy unikać wykorzystywania AI do badań prawnych. Istnieją darmowe, publicznie dostępne bazy danych, takie jak Australasian Legal Information Institute (AUSTLII) oraz Jade. Pomocne mogą być również biblioteki sądowe i wydziały prawa, które oferują zasoby online na temat prowadzenia badań prawnych.

Rekomendacje i ostrzeżenia

Sądy w Australii (np. Supreme Court of Queensland, Supreme Court of NSW i Supreme Court of Victoria) wydały wytyczne dotyczące dopuszczalnego użycia generatywnej AI. Przede wszystkim należy sprawdzić istnienie takich wytycznych w sądzie właściwym dla danej sprawy i stosować się do nich.

Jeśli jednak zdecydujesz się na korzystanie z AI, koniecznie zweryfikuj każdą informację w wiarygodnym źródle. Sprawdź, czy orzeczenia, na które się powołujesz, rzeczywiście istnieją i czy ich treść jest zgodna z podsumowaniem wygenerowanym przez AI.

Queensland’s guide ostrzega również przed wprowadzaniem poufnych danych do chatbotów AI, ponieważ mogą one stać się publicznie dostępne. Przypadkowe ujawnienie informacji chronionych tajemnicą może prowadzić do naruszenia zakazów publikacji lub ujawnienia prywatnych danych.

Prowadzenie badań prawnych i przygotowywanie dokumentów sądowych jest zadaniem wymagającym wiedzy i doświadczenia. Dlatego tak ważne jest zapewnienie dostępu do przystępnych cenowo usług prawnych. Wykorzystanie AI w sądownictwie ma na celu rozwiązanie problemu braku dostępu do sprawiedliwości, jednak, przynajmniej na razie, nie jest to idealne rozwiązanie.