Chaos wokół ugody z Anthropic. Półtora miliarda dolarów dzieli autorów i wydawców

Trzy tysiące dolarów za książkę. Tyle wycenił sąd naruszenie praw autorskich przez firmę Anthropic, która wykorzystała pirackie bazy danych do trenowania swojego modelu AI, Claude. Łączna kwota ugody, opiewająca na astronomiczne 1,5 miliarda dolarów, miała być historycznym zwycięstwem twórców. Dziś zamiast triumfu mamy jednak brutalną przepychankę o to, kto ma prawo wyciągnąć rękę po te pieniądze.

Dlaczego ta sprawa jest teraz kluczowa? To pierwszy tak potężny test dla systemu ochrony własności intelektualnej w starciu z wielkimi modelami językowymi. Ugoda obejmuje blisko pół miliona utworów, a sposób podziału tych środków stworzy precedens dla przyszłych spraw przeciwko OpenAI czy Google. Jak podaje Authors Guild, kwota zostanie wypłacona po odjęciu kosztów administracyjnych, co już teraz budzi emocje wśród zainteresowanych.

Pieniądze za piractwo w cieniu sztucznej inteligencji

Mechanizm wydaje się prosty: każda z ponad 482 tysięcy pozycji ma otrzymać taką samą stawkę. Jednak w praktyce proces dystrybucji przypomina polowanie na padlinę. Wydawcy, agencje literackie i sami autorzy stają naprzeciw siebie, walcząc o udziały w kwocie, która miała być zadośćuczynieniem za kradzież, a stała się kością niezgody. Według raportów Reutersa, część twórców już wycofała się z ugody, woląc dochodzić swoich praw w osobnych procesach.

Problem zaginionych praw i archaicznych rejestrów

Mary Rasenberger, szefowa Authors Guild, określa obecny chaos jako problem „fundamentalny”. Według niej wydawnictwa często nie prowadzą rzetelnej dokumentacji dotyczącej praw, które z czasem wróciły do autorów. W efekcie korporacje zgłaszają roszczenia do utworów, nad którymi dawno straciły kontrolę. Przykład April Henry, która musiała walczyć z HarperCollins o pieniądze za książkę, którą posiadała, to zaledwie wierzchołek góry lodowej. Sytuację komplikują agencje literackie, które próbują uszczknąć część kwoty, mimo braku podstaw prawnych do udziału w odszkodowaniach z tytułu naruszenia praw.

Nierówna walka o procenty

Szczególnie dotkliwie skutki chaosu odczuwają autorzy podręczników. Niektóre kontrakty skonstruowane są w sposób, który pozostawia twórcom zaledwie 10-15 procent wywalczonej kwoty. Jeden z autorów literatury faktu ujawnił, że wydawca zaproponował mu jedynie jedną dziesiątą należnych środków, traktując odszkodowanie jak zwykły przychód ze sprzedaży. To absurdalna interpretacja: kradzież własności intelektualnej przez algorytm nie jest przecież sprzedażą egzemplarza w księgarni.

Arbitraż jako ostatnia deska ratunku

Sąd, uznając trenowanie AI na pirackich źródłach za nielegalne, przewidział ścieżkę awaryjną. Spory, których nie uda się rozwiązać polubownie, trafią w ręce wyznaczonego przez państwo arbitra. Branża wydawnicza, zamiast zjednoczyć się przeciwko darmowemu wykorzystywaniu treści, funduje sobie właśnie wewnętrzny konflikt. Obnaża on, jak bardzo systemy zarządzania prawami autorskimi nie przystają do rzeczywistości, w której książka staje się jedynie porcją danych w procesorze.